Tp Phú Quốc định hướng trở thành 2 đặc khu Phú Quốc và Thổ Châu
Tiếp tục khẳng định vị thế chiến lược trong bản đồ phát triển quốc gia, Phú Quốc không chỉ là điểm đến du lịch nghỉ dưỡng nổi bật mà còn là tâm điểm trong công cuộc cải tổ hành chính mang tính cách mạng. Theo Đề án sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp vừa được Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 759/QĐ-TTg, Phú Quốc được định hướng tách ra thành hai đặc khu hành chính mới: đặc khu Phú Quốc và đặc khu Thổ Châu – mở ra chương mới trong cơ cấu quản trị hiện đại gắn với mô hình đặc thù cho các khu vực đảo tiền tiêu của Tổ quốc.
Trong khuôn khổ Đề án, Chính phủ đã đưa ra phương án tổ chức lại các đơn vị hành chính cấp xã trên cơ sở tinh thần đổi mới, khoa học và hiệu quả, bám sát các kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và các Nghị quyết quan trọng của Trung ương. Cụ thể, các đơn vị hành chính cấp xã sẽ được tổ chức lại theo hướng bỏ cấp trung gian là cấp huyện, hình thành hệ thống hành chính cấp xã mới gồm ba loại hình: xã, phường và đặc khu. Việc này không chỉ nhằm tinh gọn bộ máy mà còn tạo điều kiện để chính quyền địa phương sát dân hơn, phục vụ người dân tốt hơn.
Một trong những điểm nổi bật của đề án lần này là chủ trương chuyển đổi toàn bộ các huyện đảo, thành phố đảo hiện tại thành đơn vị hành chính cấp xã mang tên gọi “đặc khu”. Theo đó, sẽ hình thành 11 đặc khu từ các huyện đảo gồm: Vân Đồn, Cô Tô, Cát Hải, Trường Sa, Hoàng Sa, Phú Quý, Kiên Hải, Bạch Long Vĩ, Cồn Cỏ, Lý Sơn và Côn Đảo. Việc hình thành các đặc khu không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý mà còn mở ra cơ chế đặc thù để các khu vực đảo phát triển bứt phá, nhất là trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng vào kinh tế toàn cầu.
Riêng với TP Phú Quốc – hòn đảo lớn nhất của Việt Nam, nơi đang giữ vai trò đầu tàu trong phát triển du lịch và kinh tế biển đảo – phương án tổ chức hành chính được cân nhắc kỹ lưỡng, gắn với đặc điểm địa lý và tiềm năng phát triển đặc biệt. Cấp có thẩm quyền đã đồng ý chủ trương tách xã Thổ Châu khỏi TP Phú Quốc để thành lập một huyện riêng, qua đó nghiên cứu việc thành lập hai đặc khu độc lập: đặc khu Phú Quốc và đặc khu Thổ Châu. Đây không chỉ là bước tiến mang tính chiến lược, mà còn mở đường cho các chính sách ưu đãi, cơ chế đặc thù dành riêng cho hai khu vực trọng điểm này.
Điểm đặc biệt là việc sắp xếp lại các đơn vị hành chính cấp xã dẫn tới thay đổi địa giới hành chính cấp huyện sẽ không phải trải qua quy trình điều chỉnh phức tạp như trước đây. Điều này thể hiện tư duy cải cách linh hoạt, hướng đến sự chủ động và thực tế trong triển khai.
Đáng chú ý, không bắt buộc phải sắp xếp lại các đơn vị hành chính cấp xã ở những địa phương có vị trí biệt lập, khó kết nối giao thông với các đơn vị liền kề hoặc có tầm quan trọng đặc biệt về quốc phòng – an ninh. Như vậy, mô hình đặc khu được xây dựng trên nguyên tắc tôn trọng đặc thù vùng miền và đảm bảo giữ vững chủ quyền lãnh thổ, đồng thời phát huy tối đa tiềm năng địa phương.
Dự kiến, sau khi hoàn tất việc sắp xếp, số lượng xã và phường sẽ giảm khoảng 60 – 70% so với hiện tại, góp phần tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực quản lý và hiệu quả phục vụ người dân. Việc sắp xếp này cũng tính đến yếu tố cân đối về quy mô dân số và diện tích giữa các đơn vị hành chính mới, tránh tạo ra sự chênh lệch hoặc giãn cách quá lớn giữa các địa phương trong cùng một khu vực.
Liên quan đến nội dung quan trọng này, ngày 14/4 vừa qua, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tổ chức phiên họp thứ 44 và chính thức thông qua Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính trong năm 2025. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai đề án trên toàn quốc, trong đó Phú Quốc – với vị trí tiên phong – sẽ là mô hình mẫu cho xu hướng quản trị hiện đại, hiệu quả, tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế.
Việc hình thành hai đặc khu Phú Quốc và Thổ Châu không chỉ là thay đổi về mặt hành chính, mà còn mang ý nghĩa chiến lược trong phát triển kinh tế biển đảo, bảo vệ chủ quyền quốc gia và nâng tầm vị thế Việt Nam trong khu vực. Phú Quốc – từ một thành phố đảo – đang từng bước chuyển mình thành trung tâm hành chính đặc thù, hứa hẹn là hình mẫu phát triển toàn diện cho các vùng biển đảo Việt Nam trong tương lai
